Kanada’nın kimyası bozuldu

Kanada’da Başbakan Stephan Harper yönetimindeki Muhafazakâr Parti (PC), 2012 yılı içinde Kanada’nın kimyasını bozdu, yapısını değiştirdi. Göçmenlik ve İltica kanununda yapılan radikal değişikliklerle kalınmadı. 1990’lı ve 2000’li yıllara damgasını vuran Liberal Parti’nin kurumsallaştırdığı sosyal devlet katledildi. Devletin destek verdiği nice programlar ardı ardına makaslandı, kaldırıldı veya tanınmaz hale getirildi. Yerinde uygulamalarda yok değil.

2012 yılının en ilginç protestosu 80 Torontolu doktorun Mayısın ilk haftası Ontario Sağlık Bakanı Joe Oliver’ın ofisini basmasıydı.  İltica kanununda yapılan değişiklikle iltica adayı olan mültecilerin sağlık yardımından mahrum bırakılması doktorları kızdırmıştı. Önümüzdeki beş yılda 100 milyon dolarlık kazanım elde etmek için insan sağlığını hiçe sayan Kanada Vatandaşlık ve Göçmenlik Bakanı Jason Kenney çok eleştirildi. St. Michael’s Hastanesi’nin Aile Sağlığı Bölümü Başkanı Dr. Philip Berger, doktorları Kanada’da sık rastlanmayan bir sosyal haraket için organize etti. Bence bu olay ve sonrası 2012’ye damgasını vurdu.

Berger ve doktorları tüm yaz ayı festivallere gidip hükümetin yeni kanununu protesto ettiler. Berger, ABD’de düzenlenen uluslar arası sağlık konferansında şahsen pankart açtı ve sağlık bakanını konuşturmadı. Görülmemiş protestolardı. Protestolar Kanada geneline yayıldı. Medyayı yanlarına çekmeyi başardılar. Kanada’ya iltica edenlerin bedava sağlık kontrolü yaptırmak ve diş hizmetinden yararlanmak istediğini ortaya atan Bakan Kenney’i Dr. Berger resmen rezil etti. Dr. Berger’ın argümanları net ve güçlüydü. Şunu söyledi: “Saçmalık bu. Yurdunu yuvasını kaybetmiş zavallı bir mülteci kadın kamplardan veya başka bir yerden zulümden kaçmak için Kanada’ya gelecek. Kocasını kaybetmiş olacak. İki çocuğu ile hastalıklarla boğuşacak. Kanada’ya adım atar atmaz biz onu dişlerini bedava temizletmek için gelmekle suçlayacağız ve sağlık hizmetini ücretli vereceğiz. Yazıklar olsun bize.”

Sonuçta doktorların çabası sonuç verdi ve Kenney yelkenleri suya indirdi. Kanada’ya direk kabul edilmiş mülteci olarak getirilenler dışında kendisi iltica başvurusunda bulunan adaylar da sağlık hizmetlerinden eskisi gibi yararlanmaya hak kazandı. Kanada’nın göçmen sistemini Avusturalya’ya benzeten hükümet, son üç senede iltica başvurularını yılda 46 binden 6 bine düşürmeyi başardı. 2012’de göçmenlik başvurusunda bulunan 130 bini aşkın kişinin toplam 35 milyon dolar tutarındaki başvuru ücretleri iade edildi. Bu tam bir skandaldı…

2007’den beri yılda 130 bin kişi Kanada’ya çalışma vizesi ile iki yıllığına geliyor. Vizeleri 2 yıl daha uzatılabiliyor, yani 4 yıl kendilerini işe alan patronun kölesi oluyorlar. Göçmenliğe bundan sonra başvururlarsa statü alma şansları var. Daha umutsuz konumda olanlar, kısa adı SAWP olan mevsimlik geçici işçi alımı anlaşmasıyla getirilenler. 1960’larda beri Karipyen adaları ve Meksika’dan gelen bu köle işçiler 8 aylığına Kebek ve Ontario’da gözlerden uzak seralarda çalışıyorlar. 25 yıldır her sene geldiği halde halen statü alamayan çok sayıda Meksikalı köle var. Hükümet, 2012’de Meksika ile yaptığı ek anlaşma ile Kanada’nın 9 eyaletine genişlettiği SAWP modeli mevsimlik işçi alımıyla ne yapmaya çalışıyor? Daha fazla işçi gücünün ucuza sömürülmesi kapitalist iş dünyasının değişmez talebi. Maaşa zam yok.

Ottava’nın yeni göçmen politikası oldukça çıkarcı ve iş dünyasının ihtiyaçlarına göre şekilleniyor. Bu açılımı bakan Jason Kenney, kamuoyuna 2012 yılı kapanırkenTaksi şoförlüğü ya da AVM’lerde sakız satan doktor ya da mühendis almak istemiyoruz” şeklinde sundu. ‘Peki doktora transit geçiş sağlayan programları niye kaldırdın?’ demezler mi sayın Bakan? İhtiyaç duyulan tüm sektörlerde istihdam edilmek üzere alınacak olan kalifiye göçmen işçi politikası 4 Mayıs 2013’de başlıyor. Gelecek 10 yılda inşaat sektöründe 163 bin ve petrol sektöründe de 100 binin üzerinde işçiye ihtiyaç var.

 

Aslında göçmenlik yetkilileri ve avukatlarının kafası net ama adayların kafası karışık. Kimse puanlama sistemiyle alınacak Federal Kalifiye İşçi Programı kapsamında akibetinin ne olacağını kestiremiyor. Bakanlık 2013 yılında, 158 bin 600’ü ekonomi sınıfı göçmen, 73 bin 300’ü aile birleştirmeleri ve 28 bin 500’ü de sığınmacı ve insanî nedenlerle olmak üzere toplam 260 bin 500 göçmen alacağını duyurdu. Oysa mevsimlik ve geçici işçi alımları tam gaz gidiyor.  Bakanlığın kalifiye işçi alımında şartları zorlaştırması karmaşanın ana nedeni. İki resmi dilden birini iyi bilmeyenin fazla şansı yok. Bakanlık yeni gelenlere dil öğretmek, bütçe ayırmak istemiyor. Yeni gelenleri yerleştirme işi yapan sosyal kurumların bütçesi kesildi. Göçmen karşılama bütçeleri koyu Hıristiyan misyoner gruplara peşkeş çekildi.

Kanada’da eğitim görenlere öncelik verilmesi olumlu bir gelişme. 2013 yılı için hedef sayısı 10 bine çıkarılan Kanada Tecrübe Sınıfı’nda (CEC) hedef,  oturum almak isteyen ve ülkede okuyan yabancı öğrencilerin ya da yabancı işçilerin bu arzularını gerçekleştirebilmeleri. Bu başvuruların sonuçlandırması halen uzun, oysa sürenin kısaltılması farklı bir göçmenlik yetkilisi heyetin görevlendirilmesi ile mümkün. Bağımsız göçmenlikte bekleme süresi halen ülkesine göre 5 ile 8 yıl arası. İltica konusunda Türkiye riskli olmayan ülkeler içinde olmasına rağmen göçmenlik başvuruları riskli ülke gibi sonuçlandırılıyor.

 Kafa karıştıran diğer yeni uygulama Skilled Trades Stream (Kalifiye Eleman Akışı) adlı program. 3 bin elektrikçi, kaynakçı, ağır  makineleri operatörü ve petrol boru hatlarında çalışacak işçi alımı olarak açıklanan bu program ile puanlama sistemi ile alınacak federal program ayrı çalışıyor. Yurt dışından bakanlar aynı sanıyor. Hükümetin en iyi kararı, eyaletlere tanınan kontenjanın artırılması oldu. Eyalet Aday Programları (PNP) ile eyaletlere verilen 20 bin göçmeni seçme hakkı 42 bine çıkartıldı. PNP programlarından başvuru yapan geçici işçi sınıfında olan ya da öğrenci olarak Kanada içinde bulunanların başvuru sonrası bekleme süreleri yine de üç yılı bulacak gibi. Ülke dışında Londra, Hong Kong, İslamabad, Şam ve Nairobi gibi Kanada büyükelçilerden yapılan PNP başvurularında standart bekleme süresi 11 aydan 16 aya çıkmış durumda. Yatırımcılara kapı her zaman açık… 2013 Federal Nitelikli Eleman Sınıfı’na (FSW) başvuracak adayın İngilizce/Fransızca dil becerisinin en az orta derecede olduğunu göstermesi gerekiyor. Adayın Kanada dışında almış olduğu eğitimi üçüncü bir kurum tarafından değerlendirmeye tabi tutulacak ve değerlendirme raporu başvuruda sunulacak. Kanada Göçmenlik ve Vatandaşlık Bakanlığı (CIC), FSW’ye başvuracak adayların Kanada dışında eğitimlerini değerlendirmeye tabi tutacak herhangi bir kurum/kuruluşu belirlemedi. Dil sınavı pek çok adayı saf dışı bırakabilir. Kalifiye Eleman Akışı programı ile gelen işçilerin ise dil sınavına hazırlanmasına gerek yok. Mevsimlik işçiler zaten gariban Meksikalılar, İngilizce lazım değil.

Kanada’da statü kazanmak için yapılan evlilikleri engellemek için CIC yayınladığı bir yönetmelikle Mart’ta atıldı. Özel bir uygulama yürürlüğe girdi ve sponsor olan kişilere eşlerinin daimi ikamet statüsü almalarından sonra 5 yıl süreyle başka birisine sponsor olma yasağı getirildi. 25 Ekim 2012’den itibaren ise bazı eşler artık kendisini sponsor eden kişi ile Kanada’da evlilik birliği içinde en az 2 yıl yaşamak zorunda kalmaya başladı. Aksi takdirde ikamet statüsünü kaybedebilecek. Yeni düzenleme eş sponsorluğu başvurusu yapıldığında en az 2 yıllık bir ilişkileri olan ve çocukları olmayan çiftlere uygulanacak. Bu değişiklik ile Kanada göçmenlik politikası aile sponsorluğu konusunda evliliklerde benzer geçici ikamet statüsü veren Avustralya, Birleşik Devletler ve Birleşik Krallık gibi ülkelerin göçmenlik politikası ile benzer hale gelmiş oldu. 75 bine yakın evrakta sahtekârlık veya boşlukları değerlendirerek göçmen veya vatandaş olanların ise devlet peşinde. Bundan sonraki evlilik başvurularında şartlı ikamet statüsü verilmesi ile Kanada’nın bazı art niyetli kişilerce “kolay hedef” olarak görülme anlayışının yıkılması amaçlanıyor. Yeni göçmenlik sistemi yeni sıkıntılara gebe, kimyası bozulan kanun beş yıla kadar elde patlar…

Faruk Arslan, Canadatürk, 28 Aralık 2012

Clip to Evernote

Bir Yorum Ekleyin

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

ÇEVİRİ: Arif Onur Hangişi